Jan Szot (1915-1944), dróżnik z Nowej Wsi, zaginął w 1944 roku w niewyjaśnionych okolicznościach
Urodził się w Zabełczu 22 września 1915 roku. Był synem Józefa i Katarzyny Szczepańskiej. Jeszcze przed wybuchem wojny pracował jako dróżnik w Nowej Wsi. Ożenił się w 1937 roku z Weroniką Słaby, córką Hieronima Słabego, gajowego z Nowej Wsi. Szotowie mieli dwoje dzieci: Edwarda oraz Anielę.
Wiosną 1944 roku na Sądecczyźnie pojawiły się bojówki UPA stacjonujące w Łosiem i Roztoce Wielkiej. Strach przed Ukraińcami nasilał się wraz z napływem uciekinierów ze wschodnich terenów, gdzie UPA mordowała ludność polską. Podobne zamiary mieli członkowie UPA znajdujący się w rejonie Krynicy, by ostatecznie „załatwić” sprawę polską. Ukraińscy nacjonaliści magazynowali broń oraz sporządzali listy Polaków. W 1944 roku z rąk UPA zginęli: bracia Ludwik i Władysław Frączkowie z Frycowej, Franciszek Plichta – sekretarz zarządu gminnego w Łabowej, Kazimierz Zając – leśniczy z Łabowej. Prawdopodobnie ofiarą bojówki UPA z okolic Krynicy był również Jan Szot. Wedle relacji rodziny Jan wyszedł do pracy i już nigdy nie wrócił do domu. Jego ciała nigdy nie odnaleziono, nieznane jest miejsce jego wiecznego spoczynku. Był najmłodszy z ofiar. Miał tylko 29 lat. W jednym z dokumentów IPN Kraków znajduje się adnotacja o egzekucji 5 Polaków w grudniu 1944 roku wykonanych w Roztoce Wielkiej w pobliżu cerkwi. Zwłoki czterech ofiar pochowano w tzw. Księżym Potoku koło plebanii greckokatolickiej, a po ekshumacji – na cmentarzu w pobliżu kostnicy. Dwie osoby nie rozpoznano. Zostały schwytane w drodze w kierunku Nowego Sącza. Szot jako dróżnik mógł się znajdować w tym miejscu. Wszystko na to wskazuje.
Nie odnalazłam dowodów na jego przynależność do ZWZ-AK „Narcyz” w Nawojowej. Mógł wzbudzić zainteresowanie UPA tym, że był Polakiem i dróżnikiem. Jedynym upamiętnieniem Jana Szota jest tablica poświęcona pamięci pochodzących z gmin Nawojowa i Łabowa ofiar II wojny światowej, a znajdująca się w kościele parafialnym w Nawojowej.
Wdowa Weronika wyszła ponownie za mąż za Michała Kazieczkę i jeszcze kilkanaście lat po wojnie mieszkała z rodziną w Łabowej.
Oddział UPA po opuszczeniu przez Niemców Sądecczyzny w styczniu 1945 roku, pozostał w rejonie Krynicy. 27 czerwca 1946 roku bojówka ukraińska UPA dowodzona przez Mychajłę Fedaka (1924-2005) ps. Smyrnyj, wspólnie z oddziałem Modesta Rypeckiego ps. Horysław (bojówki „Szuhaja” i „Hucuła”) napadła na Łabową. Była to przemyślana i bardzo dobrze zaplanowana akcja. Można zapoznać się z szerszą wersją tego wydarzenia klikając w poniższy link:
https://tmzl.labowa.edu.pl/aktualnosci/2022/06/26/76-rocznica-spalenia-labowej-przez-oddzialy-upa/
Nieco światła na tamte niewyjaśnione do końca wydarzenia rzucą może zapisy z dokumentów IPN w Krakowie sporządzone w formie ankiety:
IPN sygn. BU 2448/40
„Roztoka Wielka, gm. Mochnaczka Wyżna
Ilość zamordowanych: 5
Powód egzekucji: 3-ch mężczyzn zabranych z Frycowej prawdopodobnie oskarżeni o przynależność do AK
Dalsze losy: zwłoki pochowane
Miejsce pochowania ofiar egzekucji: 4-ch w tzw. Księżym Potoku w odległości 100 m od plebanii gr. kat verte
Miejsce pochowania po ekshumacji: na cmentarzu gr.kat. w Roztoce Wielkiej w odległości 2,5 m na zachód od kostnicy
Data i miejsce egzekucji: XII 1944 w pobliżu plebanii gr. kat. w Roztoce Wielkiej
Z czyjego rozkazu i kto dokonał egzekucji: wojskowa organizacja ukraińska tzw. UPA
Dokumentacja archiwalna, czy są dokumenty, jakie, podać sygnaturę: Ankieta Sądów Grodzkich, egzekucje i groby 1939-1945 Woj. Krakowskie R. III, k. 438, 441-442
Uwagi: Wg. Ank. Sad. Grodz. z 1945, gm. Łabowa
Sporządzający: 2.08.68 GKBZHwP Józefowicz Sprawdzający: Szulc
Opis
Ad II 1. Polacy z 2-ch schwytanych w drodze do Nowy Sącz, Huta-Krynica, a 3-ch zabrano ze wsi Frycowa pow. Nowy Sącz, 2-ch pochodzi z Nowego Sącza, 1 z Kamionki Wielkiej pow. Nowy Sącz, 2-ch z Popardowej pow. Nowy Sącz. Nazwisk nie ustalono
Ad VI 2. 1 na gruncie Marii Kolar w odległości 100 m na południe od plebanii w Roztoce Wielkiej”.
Tekst: Celina Cempa©
Fot. Małgorzata Kossakowska
Źródła:
1. IPN sygn. BU 2448/40
2. Ankieta Sądów Grodzkich, egzekucje i groby 1939-1945 Woj. Krakowskie R. III, k. 438, 441-442
3. Wywiad z Rodziną Jana Szota
0 komentarzy